Innholdsfortegnelse for November 2020 i Die Tuinier Tydskrif

Daar is oorvloed oral om ons. Net gister wys iemand my ʼn videogreep van die Theewaterskloofdam, Kaapstad se grootste opgaardam, wat die eerste keer in ʼn dekade oorloop. Aan die einde van 2017 was die dam net 12,7% vol, en nou staan dit op 99,6% van sy inhoudsmaat. Hoe wonderlik is dit nie! Onthou jy hoe dit ʼn paar jaar gelede was toe Dag Zero ons in die gesig gestaar het? Baie van ons het al hierdie onheilspellende dae vergeet van om in lang toue vir die watertenkwa te staan en wag, en om te besluit watter plant die paar druppels seperige opwaswater moet kry. Hopelik sal ons ook kan terugkyk op hierdie dag, maand en jaar en onthou hoe Covid-19 ons lewens verander het. Net soos die watertekort ons…

Castle Ridge, ʼn sierlike huis wat vroeg in die 1920’s gebou is, is op die hoogste punt van die Westcliffrif in Johannesburg, Gauteng, gelee. Sy huidige eienaars, ʼn jong gesin, het sowat vyf jaar gelede die omvattende restourasie van die hele eiendom aangepak en Gregory Mark, ʼn bekende tuinontwerper, gevra om deel van die proses te word. ʼn Foto van ʼn roostuin op die eiendom wat in die vroee jare van die huis geneem is, dui daarop dat die tuinstyl oorspronklik formeel was. Met dit as inspirasie het Gregory en sy klient begin om van die tuinkenmerke te verwyder wat nie meer vir die huis van nut was nie, en om ander in te voer wat aan die ouderdom sowel as argitektoniese besonderhede daarvan erkenning gee. Die nagemaakte rotspoel is…

Die meeste eienaars van troeteldiere is bewus van die belangrikheid van troeteldierveilige tuinmaak – om giftige plante te vermy, verbode gebiede te omhein en die etiket van enige chemiese produkte wat in die tuin gebruik word dubbel te ondersoek. Min tuiniers oorweeg dit egter om ʼn deel van hul tuin spesifiek vir hul wolkinders af te sonder. Kundiges se dat troeteldiere hul eie kwale behandel deur aan spesifieke plante te kou. Dit klink dalk vir ons vreemd, maar kan voordelig wees vir die gesondheid van ons honde en katte. Staan hulle by en wys hulle jy gee om deur ʼn medisinale troeteldiertuin te kweek. Kies die beste plante Aangesien jou troeteldiere intiem met hierdie plante sal omgaan, is die bron belangrik. Maak seker die plante wat jy koop, is van…

Babagroente is nie net hoogmode uit ʼn fynproewersoogpunt nie, maar haastige tuiniers kan dit ook gouer oes en diegene met min plek kan dit nader aan mekaar kweek. Hul geur is natuurlik die deurslaggewende faktor omdat hulle soeter of sagter as hul “bekwame” eweknieë is. Tradisioneel is babagroente wortelgewasse of blaargroente wat jonk gepluk word voor hulle teen die oesdatum bekwaam is. Daar is ook bepaalde minivariëteite soos die wortel ‘Little Finger’ en ʼn hele reeks rooi en groen babakooltjies. Die reeks is meer onlangs uitgebrei na vrugdraende dwerggroente soos soetrissies, eiervrugte, komkommers, skorsies en tamaties wat ʼn oorvloed kleiner vrugte as gewoonlik dra, en is geteel met klein tuintjies of die patioleefwyse in gedagte. Hoe om babagroente die beste te benut •Kies vinnige groeiers wat verskeie oeste oplewer soos…

Beddingplante is daardie klein plantwonderwerkies (een- en tweejarig), wat in saailingkissies by kwekerye te kry is. Soms blom hulle reeds en ander kere wil hulle net begin blom. Ons is altyd opgewonde oor hierdie aankope en hoop dat hulle soos onkruid sal groei en soos blits sal blom! Wel, sukses is gewaarborg en jy sal beslis waarde vir jou geld kry as jy hierdie aanbevelings nakom: • Moenie saailinge ure lank in die warm son in die kattebak van jou motor laat bly nie.• Moenie op die hitte van die dag plant nie – soggens vroeg of smiddags laat is die beste.• Moenie saailinge wat droog is, plant nie – maak hulle die vorige aand nat as hulle al ʼn rukkie staan.• Moenie hulle aan hul stingels uit die kissie…

Die kruid van die maand is kruisementjulep wat met sy soet geur en vars vrugtige smaak perfek is om by alkoholiese koelers, skemerkelkies en witwyn met sodawater te voeg. Hierdie varieteit is ʼn kruis tussen kruisement en tuinment, en moet in vrugbare grond in volson tot halfskadu geplant word. Hou die grond klam en pluk gereeld van die plant of knyp die punte uit om bosagtige groei aan te moedig. Kweek kruisement-julep op ʼn sonnige, beskutte plek of in ʼn pot om die winter te oorleef. Gebruik dit as somermetgeselplant vir tamaties en skorsies – die aromatiese blare sal die plae van die groente af weghou. Beproef dit Kruisement-julep alkoholiese koeler: 1 koppie kruisement-julepblare, 2 koppies warm water, 250 ml vrugtekonsentraat, 500 ml sodawater en 500 ml gemmerbier. Gooi die…

Maak so: 1. Verwyder die klein plantjies deur die lang stingels af te sny wat hulle met die moederplant verbind.2. Sit ʼn laag klippies onderin ʼn pot vir goeie dreinering.3. Vermeng twee dele potgrond en een deel palmveen en maak die pot vol tot net onder die rand.4. Maak klein gaatjies in die groeimedium, steek die klein plantjies in en druk elkeen liggies vas.5. Sit nog grondmedium by as dit nodig is om die pot voller te maak en maak liggies nat met ʼn gieter.6. Begin voed jou plantjies met ʼn wateroplosbare misstof sodra jy nuwe groei en die eerste blomme opmerk. Kyk op Garden Tube https://www.youtube.com/watch?v=yCgiTAyDdk8&list=PL9mv6s6evtGmxFQJ36GpGSHe3Unvh4CPE&index=36&t=0s…

Gasterias, wat ook as beestonge bekend staan, lyk soos aalwyne en is meestal inheems in die warmer streke van Suid-Afrika. Hulle word veral in die Oos-Kaap aangetref waar hulle in droe ruigtes groei of vreesloos aan rotswande kleef. Die lang, dik blare met ʼn growwe tekstuur het dikwels interessante patrone en kleure. Eetbare buisvormige blomme aan skraal stingels verskyn van die winter tot die lente en is baie ryk aan nektar. Gasterias verdra toestande met veel minder lig as talle ander vetplante en is dus ideaal om binne uit direkte son, maar steeds in helder lig, gekweek te word. Voeg ʼn bietjie kompos by ʼn vetplantpotmedium omdat hulle ook hou van ʼn groeimedium wat met organiese materiaal verryk is. Maak seker hulle het uitstekende dreinering, gee slegs water as die…

Plant Portulaca ‘Rio Grande’ vir polle lewendige kleur op jou rotstuin, in jou gruistuin of voor in die randakker. Hierdie platgroeiende jaarplante met hul ovaal heldergroen sukkulente blare en groot koppievormige blomme in elektriese kleure met goudgeel ogies hou van die sonnigste kolle in goed dreinerende grond. Hulle is uiters hittebestand en waterslim en sal heelsomer blom. Hul grootte is ongeveer 10 by 25 cm.…

‘Knock Out’ As jy mal is oor rose, maar nie oor die voortdurende sorg wat sommige nodig het nie, is hierdie kompakte struikroos met sy oorvloedige trosse helderkersiepienk enkel- tot halfdubbelblomme net vir jou! Hierdie plante blom onophoudelik van die lente tot die herfs en is selfskoonmakend, wat beteken daar is min wat jy hoef te doen om hulle netjies te hou. Die donkerpersgroen loof is uiters bestand teen swartvlek, wat nog ʼn bonus is. Gebruik hulle as kleurryke roosrandakker langs sonnige paadjies of om jou patiogebied. Die grootte is ongeveer 90 by 120 cm. ‘My Granny’ Dit is vandag steeds een van die gewildste rose op die mark en die perfekte keuse om as spesiale geskenk te gee of ter herinnering aan iemand te plant. Swaar trosse gevierendeelde, rosetvormige…

Ons het ons eie fuchsias … Die foksia is ʼn vinniggroeiende, veelvertakkende plant met sagte, ovaal donkergroen blare en druipende buisvormige blomme waarvoor suikervoels en suikerbekkies lief is. Dit groei in die natuur in son tot ligte skadu naby water. ‘Candydrops’ is ʼn reeks uiters blomryke en bosagtige plante wat in rooi, roomkleur en dieproos te kry is (40 cm by 90 cm). Hallo, klein pronkertjie! Sy groot sus, die Septemberbossie, word ʼn groot bos, maar die dwergvorm ‘Petite Butterflies’ (ook genaamd ‘Sugar Baby’) is ʼn oulike, netjiese, geronde klein immergroen plantjie met klein groen en effens hartvormige blaartjies en fyn mauve blomme met ʼn kenmerkende wit kwassie. Hulle verskyn van tyd tot tyd heeljaar en bye, skoenlappers en voels is dol oor hulle. Hierdie klein struikie (50 x 40…

Die besemtrosvy wat ook as die Kaapse trosvy bekend staan, is een van die wydverspreidste vye in Suid-Afrika. Hierdie lid van die vyfamilie (Moraceae) kom van Knysna in die Suid-Kaap tot Limpopo voor, en sy verspreidingsgebied strek tot in tropiese Afrika en die Arabiese Skiereiland. Die immergroen of halfbladwisselende boom word van 25 tot 35m hoog, word in rypvrye gebiede van die kus na die berge toe aangetref, en kom hoofsaaklik voor naby rivieroewers langs bosrande en in beboste grasveld. Dit bly immergroen in milde klimaatstreke, maar verloor in die winter van sy blare meer na die binneland toe. Die boom het ʼn enkelstam met soms stutwortels en gladde, liggrys bas. Die takke vorm ʼn massiewe, spreidende blaredak van elliptiese of ovaalvormige donkergroen of grysgroen blare met getande, golwende rande…

Daglelies is geweldig blomryk al hou elke blom net 24 uur. Lede van die genus Hemerocallis (daglelie) is op groot skaal gehibridiseer, en die wat vandag vir ons beskikbaar is om te plant, is meestal immergroen, maklik om te kweek en maak gou dik polle. Aparte blomme gaan vroegoggend oop en begin die nag daarna verlep, maar dit pla egter nie omdat hulle dadelik vervang word deur nog ʼn blom aan dieselfde blomstingel. ʼn Enkele plant kan tot vyftig blomme in een blomseisoen van Oktober tot Mei dra. Wat hulle nodig het • Plek: Volson of minstens vyf uur son per dag. Die beste is om hibriede met donker blomme op plekke te plant waar hulle oggendson en namiddagskadu kry om te keer dat die blomme verbleik. • Grond: Alle…

Hoewel sommige Ornithogalumspesies lenteblommend is, blom die reusetjienkerientjee veel later (Januarie tot April), en maak gladde stingels van tot 1,5m lank met boaan skerms wit stervormige blomme met opvallende swart vrugbeginsels in die middel. Die blare is glad, swaardvormig en effens vlesig, en die bolle in die tuin sal gou dik polle vorm wat elke seisoen weer sal blom. Die kuns is om elke seisoen die dooie blomme te verwyder as die blomfase verby is en aan te hou om die plante nat te maak en met bolvoedsel te voed totdat die blare bruin word en doodgaan. Rustende bolle gee nie om om in die grond te oorwinter nie en sal natmaak verdra mits hulle in goed dreinerende grond geplant is. Tjienkerientjees tref sommer sterk in groot plate in son…

Soms is dit moeilik om plek te vind om klein plantjies in potte ten beste te vertoon. Hierdie redelik maklike selfdoenprojek stel jou in staat om dit teen ʼn muur te doen. Jy het nodig Snylys 3 x 22 mm x 144 mm x 1,8m PAR-dennehout soos volg gesny: 1 x 1,4m x 144 mm x 22 mm (regop stuk) 4 x 185 mm x 144 mm x 22 mm (horisontale stukke) 4 x 260 mm x 144 mm x 22 mm, met punte met 45°-hoeke wat na mekaar toe wys (diagonale stukke) 4 mm x 35 mm-snyskroewe Houtgom Houtvuller 4 x 12 cm-potte Gereedskap Koordlose boor, skuurblok/skuurder, maatband, potlood, kombinasiewinkelhaak, 102 mm-silindersaag, versteksaag of figuursaag, verfkwas, spoedboorpunt Maak so: 1. Merk en sny die stukke volgens die snylys. Gebruik…

Sonkragbesproeiing GARDENA is bekend vir hul innoverende produkte, en die een is net so. Die AquaBloom Irrigation Set is ʼn outomatiese sonkragbesproeiingstelsel vir tot 20 plante. Die AquaBloom werk met sonkrag en hoef nie eens aan ʼn kraan gekoppel te word nie – dit gebruik water uit ʼn emmer! Dis ʼn drie-in-eenstelsel met ʼn geintegreerde pomp om water op te suig, ʼn beheerstelsel om seker te maak elke plant kry ewe veel water uit die drukeffeningsdrupkoppe, en ʼn sonpaneel wat die energie verskaf en herlaaibare batterye laai. En dis nie al nie: Dit het 14 voorafbepaalde benattingsprogramme en kan op ʼn tafel of aan handrelings opgestel, aan blompotrande vasgeknip of teen ʼn muur gemonteer word. Dit is veral nuttig as jou kosbare plante tuis bly as jy met vakansie gaan.…

Fuchsias, wat van Suid- en Sentraal- Amerika afkomstig is, het die plantwereld stormenderhand verower. Daar is duisende varieteite geteel, asook verenigings, klubs en jaarlikse skoue wat net aan hulle toegewy is. Die twee basiese fuchsiagroepe is die regop varieteite (en spesies) wat meer geskik is om in die grond te plant, en die rank- of tuimelende varieteite wat waarskynlik die perfekte keuse vir hangmandjies, vensterbakke en potte is. Stel jou voor ʼn ruim somerhouer propvol mooi fuchsias saam met lobularias, lobelias en begonias! Hoewel die blomvorms gewoonlik hangend is, is hulle veelvormig en wissel van enkel tot halfdubbel, dubbel en buisvormig (triphylla), na gelang van die getal kroonblare. Waar kan jy hulle kweek? Fuchsias hou van son sowel as skadu, en om hulle albei te gee, behels om hulle in…

Met huisplante wat deesdae hoogmode is, is ʼn pragtige huisplant en ʼn sierlike komplementerende dekpot ʼn goeie geskenkidee. ʼn Baie nuttige voordeel van dekpotte is dat jy nie talle hoef te hê nie – jy kan vinnig en maklik ʼn plant uit ʼn dekpot uitglip en met ʼn ander vervang, wat uitstekend is as jy ʼn versameling orgideë of ander blomplante het wat dalk verskillende tye blom. Hulle kan in goedkoop plastiekpotte gekweek, maar in ʼn elegante dekpot ten beste vertoon word. First Dutch Brands bied ʼn omvattende reeks uiters gesofistikeerde dekpotte in verskeie kleure, vorms, groottes en patrone aan dus is daar ongetwyfeld ʼn oplossing vir jou persoonlike behoeftes en begeertes. Die Tusca-reeks is sag geronde dekpotte wat in grootte wissel van 13 cm hoog en 13,5 cm breed…

Onbepaalde tamaties, wat ook as ranktamaties bekend staan, het, anders as bostamaties, ʼn lang dratyd. Hulle is egter groeikragtig en maak ʼn klomp stamme en blare dikwels ten koste van vrugte van ʼn goeie grootte. Die plante is moeilik om te beheer en vatbaar vir swamsiekte. Deur die plant tot een of twee sterk stamme te beperk lei tot minder maar groter vrugte en gesonder plante. Ranktamaties wat in houers gekweek word, kan hanteerbaar gehou word deur een hoofstam te behou. In die tuin kan twee hoofstamme opgelei en met ʼn latwerk of raam gestut word. 1. Identifiseer die hoofstam/me en bind hulle oor hul lengte plek-plek aan ʼn stutstok of latwerk vas. Die vasbindmetode is belangrik. Gebruik tou, nie bande van plastiek of draad nie. Maak dit eers aan…

Hoëveld en KwaZulu-Natalse Middellande Aspersies, bos- en rankskorsies, komkommers, kool, pampoen, radyse, seldery, spinasie, stam- en rankbone, suikermielies/mielies, tamaties, waatlemoen en spanspek Middelveld (Tshwane en ander gebiede met minder ryp) Aspersies, beet, bos- en rankskorsies, eiervrugte, komkommers, pampoen, spanspek, spinasie, stam- en rankbone, suikermielies/mielies en tamaties Oos-Kaap en Klein-Karoo Aspersies, beet, bos- en rankskorsies, komkommers, kool, pampoen, radyse, snybeet, stam- en rankbone, suikermielies/mielies en wortels Wes-Kaap (en Suid-Kaapse kus) Aspersies, beet, blaarslaai, bos- en rankskorsies, komkommers, kool, pampoen, spanspek, stam- en rankbone, suikermielies/mielies, tamaties en wortels Noord-Kaap en Groot-Karoo Aspersies, blomkool, bos- en rankskorsies, komkommers, kool, pampoen, spinasie, stam- en rankbone, suikermielies/mielies en tamaties Laeveld en KwaZulu-Natalse kus Suikermielies/mielies…

As jy sterk, helder en mooi wil he, plant hierdie maand se beste beddingplant: die Celosia (wat algemeen as hanekam bekend staan). Celosias is te kry in ʼn fees van kleure van rooi, oranje, geel, warm pienk, roos, mahonie en magenta, en is buitengewoon geharde klein plantjies. Hulle is nie net uiters windbestand nie, wat van hulle ʼn besonder goeie keuse maak vir kustuine en tuine wat aan sterk wind blootgestel is, maar verkies ook ʼn effens droer eerder as natter groeiplek. Probeer om hulle nie saam te plant met ander jaarplante of plante wat gereeld water nodig het nie, veral as jy ʼn outomatiese besproeiingstelsel het. Celosias blom gewoonlik sowat agt weke lank, word nie deur ons onverbiddelike son afgeskrik nie, en sal selfs langer aanhou as dooie blomme…

Bolle is misterieuse bergingsorgane wat deur die seisoene en water beinvloed kan word om die wonderlik vreemdste blomme te dra, en een so ʼn somerbol is beslis die wit spinnekoplelie (Hymenocallis). Die geurig spierwit blomme, wat aan stewige 60 cm lange stingels gedra word en van Januarie tot Maart verskyn, lyk soos ʼn spinnekop met ses skraal, teruggekromde kroonblare. Die blare is lank en weelderig, wat tot die algehele aantrekkingskrag van die plant bydra, veral as dit as potplant op ʼn skaduryke patio gekweek word. As jy die lelies in die tuin wil kweek, plant hulle in komposverrykte grond in halfskadu onder bome. Hulle hou van oggendson en skadu in die namiddag. Plant hierdie groot bolle van September tot laat November met hul nekke gelyk met die grond, maak nat…

Van die jaar voertsek tot nou het die geskiedenis homself herhaal. Dit is weer klippe kou en tyd om huisrate in te span om goed versorgd te lyk met ‘n plat beursie! Elke keer wat ek ‘n vloermoer gegooi het oor iets wat ek nie kon kry nie, gemor het omdat ek tuisgemaakte crimplene-rokke moes dra wat dieselfde gelyk het as my suster s’n, of kos op my bord gelos het, het die grootouers gesug, so veraf trek in die oë gekry en my met afgemete taal ingelig presies hóé erg dit in hulle dae was… Dit was glo die rinderpes, die depressie, die groot droogte, en om steeds onder die koloniale juk te wees wat hulle swaarkry veroorsaak het. Een Oumagrootjie, wat nog haar Voortrekkerkappie gedra het toe ek…