Innholdsfortegnelse for November 2018 i Die Tuinier Tydskrif

Kersfees is die tyd om alles uit te haal om ons huise te versier, en die finale afronding is beslis met amarillis in volle blom. Die seisoen vir amarillisbolle begin in November en bereik sy hoogtepunt net betyds vir Kersfees met groot blomme wat die dekor pragtig afrond. Hulle is ook uitstekende geskenke. Bolle is vanaf ongeveer Augustus in winkels en aanlyn te kry. ʼn Bietjie praktiese kennis is egter nodig om hulle presies betyds te laat blom. Hier is ʼn paar wenke. Vandat die bolle geplant word, duur dit vyf tot ses weke tot blom, dus is die planttyd ongeveer 10 November. As jy jou bolle vroeër koop, verpak hulle net in ʼn papiersak en sit hulle in die yskas om hulle te flous om te dink dis steeds…

Spaarsamige tuiniers hou daarvan om elke deel van groente te gebruik. Hoekom sappige beetlowwe, kleurryke snybeetstingels of bros broccoli-stronke weggooi? As jy gebruik wat ander mense weggooi, is jy ʼn wortel-tot-stingel-tuinier. Dit is die jongste neiging in ʼn wêreld wat van die vermorsing en stygende koste van kos bewus is. Skeppende tuiniers/kokke voer hierdie neiging selfs verder met resepte vir wortellofpesto, radysblaar-chimichurri en geroosterde blomkoolskywe. Daar is ook vasgestel dat die dele wat ons (hopelik op die komposhoop) weggooi, soos broccolistingels en beetblare, net so ryk aan voedingstowwe is, indien nie ryker nie, as die dele wat ons eet. Daar is volop somergroentes wat van die wortel tot die stingel geëet kan word. Hier is ons voorstelle: Beet: Die blare se voedinginhoud is agt keer hoër as dié van die…

WORTELSKIET Laat die kinders kyk na die betowering van hoe ʼn steggie wortelskiet – ʼn kitsmanier om plante gratis voort te plant en ʼn waardevolle les om te waardeer net hoe wonderlik die natuur werklik is. Jy het nodig • ʼn Gesteriliseerde middelslag glasbottel • Steggies van gesonde plante wat maklik wortelskiet sonder gekoopte bewortelingshormone. Beproef spesies soos usambaraviooltjies, malvas, ment, wandelende Jood, impatiëns, filodendron en spekboom (inheems in Suid-Afrika). Aanwysings • Help jou kinders om ʼn 7,5 tot 15 cm-stuk stingel van ʼn gesonde plant skoon en skuins bo ʼn stingelknoop af te knip. • Laat hulle die blare van die onderste derde tot helfte van die steggie verwyder sodat ʼn kaal stingel en ʼn paar blaartjies aan die bokant oor is. • Sit die steggie in die bottel…

Blommende meerjariges verleen ʼn welkome spatsel kleur aan die somertuin, en die blomtyd duur dikwels ook deur die herfs tot die begin van die winter. Kies uit die groot verskeidenheid lonende plante om maande lank ʼn vertoning propvol blomme te hê. Die voordeel van meerjariges is dat hulle jare lank hou en dat op hulle staatgemaak kan word om keer op keer hul somer- en herfsvertoning te lewer. Al hoe meer tuiniers plant betroubare meerjariges om die werklas te verminder en koste te bespaar. Hier is drie toppresteerders wat goed aard in die meeste landstreke. Echinacea purpurea (keëlblom) Basale polle blare met ʼn growwe tekstuur vorm die basis waaruit blomstingels uitspruit. Hierdie sterk stingels dra groot madeliefieblomme met ʼn opvallende middelkeël en kleurryke lintblomme (kroonblare). Die algemeenste kleure is roospienk,…

Hebes (wat tevore deel van die Veronica-familie was) is lae tot middelgroot immergroen struike wat hoofsaaklik van Nieu-Seeland afkomstig is. Hulle is kouebestand. In die lente verskyn piepklein klokvormige blommetjies aan are wat in die blaaroksels van die nuwe groei gedra word. Baie het wit blomme, hoewel die meeste van die nuut ontwikkelde hibriede pienk, mauve of pers blomme het. Hulle is altyd vars en vrolik in die tuin en groei in son of spikkelskadu. Kweek Hierdie fiemieslose maklik-om-te-kweek plante groei in amper enige soort grond wat gehalte en struktuur betref mits dit goed dreineer. Maak seker dat die afsonderlike plante plek het om te groei en te ontwikkel omdat hulle gou agteruitgaan as hulle deur omliggende of mededingende plante versmoor word. Plante het met ander woorde vrye lugbeweging om…

KRY DIE VOORKOMS Dié twee houerrose is apploustrekkers! Om dieselfde “lemoen-en-suurlemoen”-effek te kry, kies uit rose soos ‘Tawny Profusion’, ‘Clocolan’, ‘Sunny Ayoba’, ‘Avril Elizabeth Home’ en ‘Sylvie-joy’. Rose in houers gedy met die regte sorg en kan die beste keuse wees in moeilike tuine waar wortelmededinging, skadu of beperkte natmaak ʼn probleem is. Die voordeel van houers is dat die water reguit na die wortels toe gaan, en selfs wanneer natmaak beperk word, sal die gebruik van gryswater daagliks voldoende wees mits die houer weekliks met vars water deurgespoel word. Die spoggerigste rose vir houers is edel-, floribunda-, Colourscape-of Fairytale-rose met kompakte bosagtige groei en mooi gevormde blomme. Kies siektebestande Eco Chic-rose omdat houerrose te alle tye in ʼn uitstekende toestand moet wees. Die regte soort sorg behels dat die…

Terwyl ek onlangs tussen my boom-versameling deurstap, besef ek dat daar ʼn paar dinge is wat ek amper onbewustelik doen wat nogal ʼn groot verskil aan my plante maak. Omdat dit selde in boeke of tydskrifte genoem word, het ek gedink ek moet dit met julle deel. Plante is ongelooflik, en ʼn bonsaikweker moet gereeld, omtrent daagliks, by sy of haar plante betrokke wees. ʼn Ophef word gemaak van die feit dat ʼn mens net ʼn saad of saailing kan plant, dit water gee, en die natuur doen die res. Dit is op ʼn baie basiese vlak waar, maar sonder die gereelde aandag van die kweker sal hulle net willekeurig groei en sal dit nogal van toeval afhang of die plant in ʼn pragtige miniatuurboompie sal ontwikkel. Daar is wetenskaplik…

1 HOOGMODE – HOUERTUINMAAK Houertuinmaak word al hoe gewilder, hoekom? • Jy kan in klein ruimtes en selfs binnenshuis tuinmaak. • Jou tuin kan saamtrek as jy verhuis. • Jy kan jou tuin verander volgens die seisoene of as dit vir jou saai raak. • Jy het volle beheer oor die grond. Tuinsentrums is nou stampvol met alles wat jy nodig het om met mening te begin houertuinmaak: Daar is topgehaltegrondmediums, dreineerspaanders, ʼn groot verskeidenheid potte en geskikte plante (baie min plante is nie reg vir potte nie!), geskikte misstowwe, waterhoudende produkte en baie sierdeklae. 2 PUIK BESSIES Bloubessies (Vaccinium corymbosum) is na bewering een van die wêreld se doeltreffendste superkosse vanweë hul hoë konsentrasie van antioksidante. Die goeie nuus is dat verskeie bloubessievariëteite nou plaaslik maklik bekombaar is. Plant…

Dis lieflike lente in die Maasström-plaastuin na ʼn baie koue winter en goeie reën. Die woord “groen” kry nuwe betekenis in hierdie welige tuin wat wemel van die voëls. Die huidige eienaars Pete en Doreen Freese het die plaas ongeveer vyf jaar gelede gekoop by George en Charlotte van der Watt wat die grootste deel van die tuin gevestig het gedurende die 25 jaar wat hulle op die plaas was. “Ons het dele van die tuin stadigaan uitgebrei en verander, en die formele tuin behou maar dit uitgebrei met ʼn meer ontspanne, informele aanplanting om die rande,” sê Doreen. ʼn Manjifieke sederboom, wat vermoedelik ouer as 150 jaar is, verwelkom besoekers aan die tuin. Paadjies verbind die verskillende tuinkamers met banke wat langs hulle geplaas is vir stille nadenke. Die…

Verlede maand het ons die Tillandsia-genus bespreek – waaruit dit bestaan, waarvandaan die plante kom en hoe hulle groei, en ʼn paar wanbegrippe reggestel. In dié artikel raak ons meer spesifiek en stel besondere spesies en hibriede bekend wat uitstekend vir die huistuinier is. Die welbekende Spaanse mos (Tillandsia usneoides), wat dikwels oumansbaard genoem word, is waarskynlik die lugplantspesie wat die meeste tuiniers goed ken en wat meestal gesien word. Dit groei vinnig, en maak uiteindelik lang toue of bosse wat ʼn versameling van honderde of selfs duisende klein plantjies is. Dit is nie maklik om die piepklein blommetjies raak te sien nie, maar as jy van naderby kyk, kan jy soms die groen blommetjies tussen die grys plante raaksien. Daar is verskillende vorms van dié spesie, van dié met…

’n Trefferplant is nodig Die trefferplant is gewoonlik ʼn hoë, opvallende eksemplaarplant wat in die middel van die houer geplaas word. In dié resep het ons ʼn Cordyline banksii ‘Electric Pink’ gebruik. Dié immergroen struik is polvormend en spog met skitterende maroen blare met intense pienk rande. Die blaarkleur versterk nader aan die basis. ‘Electric Pink’ groei in volson tot halfskadu en word ongeveer 1,2 m hoog. ’n Vullerplant is nodig Die vullerplant(e) is gewoonlik seisoenale blomplante wat om die middeleksemplaar geplant word. Ons het dié sonliewende vullerplante gekies: Argyranthemum Madeira ‘Crested Yellow’ is ʼn kompakte en digte variëteit met vars groen varingagtige blare en suurlemoengeel magrietblomme. Al die plante in die Madeira-reeks magrietbosse is baie blomryk en maklik om te kweek in tuinbeddings sowel as houers. Hulle blom op…

Slakke en naakslakke, die vloek van die tuinier, saai ook verwoesting onder ʼn menigte landbou en tuinbougewasse. Hierdie algemene plae word geklassifiseer as buikpotiges in die phylum mollusca (weekdiere) wat die pylinkvis, inkvis, seekat en ander insluit. Die enigste verskil tussen ʼn naakslak en ʼn slak is dat ʼn slak ʼn spiraaldop het waarin dit terugtrek. Afgesien van gevrete plante is een van die onmiskenbare tekens dat slakke en naakslakke jou tuin verniel het die silweragtige slymspoor wat hulle agterlaat. Die slym word deur die spiervoet afgeskei om met beweging te help. Slakke en naakslakke is tweeslagtig, dit wil sê hulle het manlike sowel as vroulike geslagsorgane, en enige indiwidu wat jy dus teëkom, het die vermoë om eiers te lê. Die eiers word gelê in trosse in die grond,…

GAUTENG Saterdag 3 – Sondag 4 November Tuine van die Goudstad Maatje en Hendrik Barnard, Oaklaan 166, Ferndale Die eienaars het in 2007 hierdie rustige oase begin ontwikkel deur meer as 100 inheemse bome, waaronder ʼn laan boomaalwyne, op die eiendom te plant, wat groot eksemplare geword het. Daar is verskeie blombeddings met kleurryke struike as agtergrond, asook ʼn uitstekende mengsel van gekleurde loof, inheems sowel as uitheems. Delene en Martin Loubser, Wilsonstraat 206, Fairland Vanweë algemene aandrang is een van ons mooiste tuine weer oop en ʼn vreugde om te besoek. Pragtig versorgde blomme en loof vul die vloeiende beddings en grens aan die groen grasperke, terwyl die Fairlandspruit anderkant die grasperk loop. ʼn Fontein staan in die middel van ʼn groot roostuin, en ʼn massa krismisrose en asaleas…

Ek hou van ’n relatiewe stadige bestaan. Onnodige haas en impulsiewe besluite is nie meer deel van my lewe nie. Ek eet stadig, lees stadig, bestuur rustig, en vind selde ’n rede om ons dorpie te verlaat tensy ek moet. As ek nie moet werk nie, geniet ek my stoep baie meer as ’n besoek aan ’n inkopiesentrum of enige ander plek. Ek het vaarwel gesê aan laag vlieg in klein vliegtuigies, vinnige motors, kasarm-huise, kaalrugsonrokke, en ’n eens besige leefstyl en spannende werkslewe wat my soms langer as nodig wakker gehou het. Ek het afgeskaal. Toe kry ons ’n uitnodiging na The Growcery Camp op die Suid-Afrikaanse oewer van die Oranjerivier – ’n lieflike natuuroord waar ’n mens ook met rubberbote op die rivier kan roei. Die oord is…