Innholdsfortegnelse for May 2018 i Die Tuinier Tydskrif

O, hoe baie hou ons tog nie van openbare vakansiedae nie! Met elke openbare vakansiedag werk ek my flou in die tuin. Trouens, die wêreld hou dikwels heeltemal op om te bestaan as ek regtig in my tuin doenig raak. Ons is die afgelope maand bederf met malvalekkereiers, kompos en pragtige plante, dus was ek bitter teleurgesteld toe ek besef dat daar net een so ʼn dag in Mei is. Dêm! Van die blink kant bekyk, is een openbare vakansiedag beter as niks, en met al die inspirasie op die bladsye van dié tydskrif gaan jy beslis daardie ekstra dag in die tuin nodig hê. Met ons almal wat aan water dink, het ons ʼn onderwerp gepak wat al vir baie tuiniers pyn en teleurstelling veroorsaak het – hangmandjies. O…

Die milde herfsweer is nie net in die meeste landstreke bestendig en aangenaam nie, maar die tuin is ook aan die blom. Geen wonder dus dat hierdie tyd van die jaar as die tweede lente beskou word nie. Terwyl die winter vinnig naderkom, is baie plante ryklik versier met die laaste blommedrag voor die rustyd begin. Hier is _ paar plante om te oorweeg om jou tuin in ʼn herfsblommeskouspel te omskep. Jaarplante Baie somerblommende jaarplante blom tot in die herfs en gee ʼn lewendige vertoning in elke moontlike skakering. Namate die winter naderkom, word die meeste van dié plante vervang deur winter- en lenteblommende alternatiewe. Die les is om die somerblomme so lank moontlik te laat hou en om nie in die koelseisoen in die versoeking te kom om…

ʼn Heining is ʼn ry digte plantegroei wat om bepaalde redes geplant is, soos die vorm van ʼn grens tussen eiendomme, ʼn omheining vir privaatheid, of die afskerming van verskillende dele van ʼn tuin. Groot formele heinings van slegs een plantsoort word ook in klassieke en formele tuinstyle gebruik waar hulle ʼn baie sterk element in die algehele ontwerp is. Groot informele heinings wat uit verskillende gemengde aanplantings en selfs klein boompies bestaan, word dikwels gebruik om ʼn meer ontspanne versperring vir sekuriteitsdoeleindes te skep, om natuurlewe te lok, om voorstedelike geraas te beperk of as agtergrondskerm vir ander aanplantings. By die skep van lae heinings gaan egter ʼn heel nuwe wêreld van ontwerpmoontlikhede vir jou oop. Meerjarige-en-struikbeddings Selfs die mooiste randakker van blomstruike, meerjariges en siergrasse wat kunstig vermeng…

In vergange dae sou die gewone Cordyline australis, ʼn palmagtige plant met smal, lansvormige blare wat in ʼn groot roset gerangskik is, een van die eerste plante gewees het wat aanbeveel is vir tuiniers op soek na ʼn dramatiese aksentplant – dis taai genoeg om in amper enige klimaat te oorleef! Later het Cordyline australis ‘Red Sensation’ beskikbaar geraak met sy breë maroen blare. Baie ouer stedelike tuine spog steeds met óf C. australis óf ‘Red Sensation’, indien nie met al twee nie. Hierdie ou tawwe tienies wat ongeveer 5 m hoog kan word, het droogte, vloede, bittere koue en ryp oorleef. Siekte en plae het hulle nooit regtig gepla nie, en wanneer katte hulle as krappaal gebruik het, het hulle bloot gereageer deur nuwe laterale takke by die beskadigde…

Die outydse hangmandjie was waarskynlik die eerste stap na volwaardige vertikale tuinmaak, wat vandag so hoogmode is. Dis baie waar dat een van die suiwer vreugdes van tuinmaak is om ʼn paar ledige uurtjies te benut om sierlike hangmandjies te maak! ʼn Mens moet egter ʼn paar kunsies oor behoorlike grondvoorbereiding ken voor jy begin plant. ’n Goeie wenk Ondersoek die wortels nadat jy die plant uit sy kwekeryhouer gehaal het. As dit ʼn dik mat onder gemaak het, skeur daarvan af en gooi dit weg. Dit sal die oorblywende wortels aanmoedig om beter en vinniger in die grond te anker. Opmerkings • Die palmveen word in die vorm van ʼn saamgeperste blok verkoop. Week dit eers in vyf liter water om die dop los te maak. • Die EXL…

Dié drie word sterk kruie genoem omdat hul geur met lang, stadige kook ontwikkel en versag. Lourierblaar, origanum en tiemie is almal rypbestande meerjarige kruie en gaan goed saam ten spyte daarvan dat hulle kenmerkende geure het. Lourierblaar en origanum werk goed saam vir geregte met ʼn tamatiebasis terwyl lourierblaar en tiemie saam met pietersielie die tradisionele kruiesakkie uitmaak wat by stowegeregte, soppe en oondgeregte gevoeg word. Lourierblaar verleen ʼn diep speserynoot aan stadig geprutte rooivleisgeregte (met baie rooiwyn by) en ook aan sop. Ons eie bobotie en klassieke Franse disse soos Boeuf à la bourguignonne en patee word met lourierblaar gegeur. ʼn Bonus is dat lourierblare die afskeiding van spysverteringsappe aanwakker, wat met spysvertering help en help om swaar kos, veral vleis, af te breek. Lourierblare kan vars of…

1 MAAK ’N KNOOP IN JOU OOR VIR MOEDERSDAG Dit is Sondag 13 Mei Moedersdag. Aangesien mot-orgideë (Phalaenopsis) altyd in die blom te koop is en maandelank aanhou blom, hoekom nie jou ma of ouma bederf met ʼn mooi eksemplaar om haar heelwinter met sierlike blomme geselskap te hou nie? Die grootste verskeidenheid en gesondste plante is by jou naaste tuinsentrum of tuiswinkel te kry. Hulle hou ook oulike dekpotte aan waarin dit vertoon kan word. 2 PLANT ’N WINTERKONINGIN Nes die roos die somerkoningin is, is die gewone kamelia (Camellia japonica) die winterkoningin. Dis ʼn groot immergroen struik of klein boompie met blink donkergroen blare wat geskik is vir skadu of son (nie bakkend warm nie!) en goed bestand is teen koue en ryp. As dié struik eers gevestig…

Eerstens, moet jy asseblief nie afgehaal voel as die reaksie op jou komende besoek aan familie of vriende maar flouerig, en selfs kil is nie. Onthou dat hulle liefdesvlakke (nes die damvlakke) nou in liters gemeet word… As jy dus kom, beteken dit dat hulle moet betaal, beplan, en selfs toustaan vir ’n ekstra 25 liter water vir elke dag van jou kuier – dis stresvol! Hoe om ’n tipiese Kapenaar te eien (net sodat jy nie uitstaan nie!): Dit mag dalk snaaks klink, want jou geliefdes is mos maar steeds dieselfde, maar tog is daar nou subtiele verskille in hulle algemene voorkoms. Hulle klere sal half fodderig lyk en daar sal ’n geurtjie van motballe of iets ryper in die lug wees. Dis omdat hulle nou nie meer skoon…

Kleurryke herfsblare is ʼn integrerende deel van die natuursiklus van seisoensverandering. Hierdie verskynsel is opvallender in die kouer klimaatstreke van Suid-Afrika, en in ʼn mindere mate in die warmer subtropiese streke. Dié drie bome is nietemin baie treffend in die meeste herfstuine. Acer palmatum (Japanese ahorn) Japanse ahorns is meestal klein boompies of groot struike, hoewel volwasse bome redelik groot kan raak (5 tot 8 m hoog, en amper ewe wyd). Hulle is bladwisselend en het baie takke en klein tot middelgroot handvormige blare. Die blaarvorms en kleure van die menigte gekweekte hibriede en variëteite verskil baie. Dit vaar die beste in koue klimaatstreke, hoewel sommige in effens warmer gebiede met hoë reënval aangetref word. Ahorns is mooi klein boompies vir voorstedelike tuine wat óf as enkeleksemplare óf in treffende…

Mense beplan en versorg deesdae hul tuine om ons geveerde vriende te lok en te huisves. Dit het ook baie winsgewend geraak wat sowel die verkoop van aanvullende voere en geskikte voerders betref as die kweek van plante met voëllokkende eienskappe wat wissel van die verskaffing van kos tot neste en beskutting. Voëls bestee hul tyd verdiep in vier basiese aktiwiteite – kossoek, drink, nesmaak en rus. Ten einde hulle gemaklik en veilig in ons tuine te laat voel, moet vir hierdie elemente gesorg en dit prakties en sinvol aan die voëls verskaf word. Kos Baie tuiniers sit kos uit vir die voëls. Dit kan verskeie soorte saad en graan, vrugte, tafelafval en in sommige gevalle selfs maalvleis of hardevet vir insekvreters insluit. Vandag is daar spesiale voerders vir nektarvretende…

Grawe die roor • As jou ontwerp reguit en formeel is, gebruik houtpenne of staalpaaltjies (twee merkers op elke hoek) en twee toue om die voor uit te merk. • As jy informele geboë lyne in gedagte het, gebruik ʼn tuinslang (veral een wat al ʼn rukkie in die son lê om dit buigsaam te maak) om die lyne duidelik te maak wat dan voor grawe met meel, riviersand of mieliemeel uitgemerk kan word. • Grawe die grond die diepte van ʼn groot tuingraaf uit as jy van plan is om plante in ʼn 4 l-kwekerysak of kleiner te gebruik. Grawe ongeveer 60 cm diep uit vir groter heiningplante. Berei nou die grond roor en plant Hoe meer moeite jy met grondvoorbereiding doen, hoe vinniger sal die heining gevestig raak…

Teen Mei is die roosseisoen amper verby en kan jy met tevredenheid terugkyk (of jou tuin ses uit 10 gee, wat beteken dit kan beter!). Gesonde blare lewer krag aan die roos, en as die blare verpot of siek is, of afval, ly blomprestasie daaronder. Ek het in gesprekke met roostuiniers bewus geraak van drie faktore wat die blare beïnvloed. Blaaspootjies het ʼn enorme probleem geword en dié plaag ontsien feitlik geen roostuin nie. Blaaspootjies misvorm die blare deur hulle kleiner, chloroties en mismaak te maak. Dit raak ook die knoppe en blomme. Die larwes wat gedurende hul eerste stadium onsigbaar is, maak nes in die blaarknope laer af op die plant en migreer gedurende hul tweede voedingstadium boontoe om sap uit die groeipunte uit te suig. Voorkoming is die…

Verbeel jou ʼn wintergroentetuin met net so baie blomme as groente: broccoli en gousblomme deurmekaar, viooltjies buiteom die blaarslaaibedding, kappertjies onderom boerbone en petunias saam met pers blomkool. Wat ʼn prentjie, en dit is alles moontlik! Prag tersyde, winterblomplantmaats verskaf kos vir bestuiwers en ander insekte onder groot druk, weer nare insekte af wat koolgewasse aanval, en kan ʼn goeie uitwerking op die grond hê, soos veral laventel en koorskruid. Afgesien van die gewone plante (gousblomme, gesiggies, kappertjies en viooltjies) is daar ander blomplantmaats wat dit werd is om in die groentetuin te sit. Gousblom (calendula officinalis) is op warmer, rypvrye plekke ʼn goeie metgesel vir broccoli, Brusselse spruite, rape en seldery, asook tamaties en boontjies. Gousblomme lok voordelige insekte, veral liewenheersbesies, goudogies en sweefvlieë wat op plantluise voed. Gebruik…

Maak só 1 Boor 32 mm-gate lukraak in elk van die PVC-pype. Boor twee 6 mm-gate aan die een kant van elke pyp ongeveer 15 mm van die kant af en teenoor mekaar. 2 Skuur al drie pype aan die buitekant om van die braam weens die boor ontslae te raak en om die verf beter te laat vaskleef. 3 Spuit die pype met Rust-Oleumspuitverf vir plastiek. Ons het swart gebruik, maar gebruik enige kleur wat by jou tuin of dekor sal pas. 4 Glip die laaste skakels van die stukke ketting in die harpe of skroefkarabynhake in en maak die harpe of skroefkarabynhake aan die 6 mm-gate van elke pyp vas. 5 Druk ʼn lugplant met die wortels eerste deur al die 32 mm-gate. Hang die planthouers, in drieë…

In die wintermaande is daar ʼn paar belangrike dinge om vir jou orgideeversameling te doen om hulle gelukkig te hou en goed te laat blom. • Phalaenopsis of mot-orgideë moet teen koue beskerm word. Ideaal gesien moet temperature nie onder 15 °C daal nie, maar dit is nie altyd moontlik nie tensy jy ʼn verhitte kweekhuis het. Hou jou motorgideë binnenshuis en moenie hulle in baie koue weer natmaak nie. • Cymbidiums is óf nou aan die blom óf die knoppe is besig om te ontwikkel. Maak seker hulle kry nou genoeg water om die knoppe en blomme vir ʼn langer blomtyd te ondersteun. Al is cymbidiums taai, bring plante met knoppe en blomme in baie koue gebiede in die huis in om te keer dat die knoppe of blomme…

Halleria lucida (notsung) – ʼn Boom met nektarryke blomme wat deur vrugte gevolg word Strelitzia nicolai (Natalse wildepiesang) – ʼn Enorme meerjarige met groot blare en nektarbelaaide blomme Panicum-spesies (buffelsgras) – Grasse met ʼn massa saad Vachellia en Senegalia-spesies (tevore Acacia) (doringbome) – Ons gunstelingsevannebome – hulle verskaf blare, blomme en sade. Kiggelaria africana (wildeperske) – ʼn Vinniggroeiende boom met eetbare vrugte Trema orientalis (hophout) – ʼn Vinniggroeiende boom met klein bessies wat voëls en insekte lok Searsia-spesies (tevore Rhus, en algemeen bekend as karees of taaibosse) – Taai immergroen struike en bome met vrugte en sade Erythrina-spesies (koraalbome) – Bladwisselende bome met kleurryke, nektarryke blomme Ficus-spesies (wildevye) – Enorme, meestal immergroen bome met vrugte wat insekte en voëls lok Aloe-spesies (aalwyne) – Kleurryke blomme in die winter verskaf nektar…

Een van die eerste dinge wat ʼn bonsaigroentjie leer, is dat daar vyf hoofbonsaistyle is. Beskou hulle eerder as groeipatrone omdat die term “styl” ʼn bietjie misleidend is. Dit is die Formeelregop-, Informeelregop-, Hellende, Semiwaterval en Watervalstyl. Hoe maak ons dus seker dat ons kosbare klein boompie in een van hierdie style val? Wel, almal val daarin! Bogenoemde groeipatrone dek feitlik al die maniere waarop ʼn boom kan groei, en verwys meestal na die rigting waarin die boomstam onder groei. Formeelregopbome groei regop sonder buigings of kurwes, penorent soos ʼn soldaat wat op parade op aandag staan. Formeelregopbome is redelik skaars omdat dit uitsonderlik vir ʼn boom is om regop te groei sonder hoegenaamd enige afwyking in die stam. Hulle is ook geneig om ʼn bietjie vervelig te wees om…

Die groentetuin se karakter verander in Mei. Die fokus word eerder op gesondheid toegespits en die spyskaart verander van sorgvrye somerslaaie na koesterende trooskos. Daar is egter steeds plek vir ʼn ligte aanslag: Sierlike kartelblaargroente laat die smaakknoppies tintel en pas uitstekend by eetbare winterblomme. 3 noodsaaklike helende kruie Plant tiemie, pietersielie en gousblom en jy het ʼn winterapteek byderhand. Saam ondersteun hulle die immuunstelsel, dien as tonikum en help om bors en keelinfeksies op te klaar wat so algemeen in die winter is. Gewone tiemie en sitroentiemie het sterk kiemwerende en versterkende eienskappe wat daarvan ʼn nuttige tonikum vir die immuunstelsel sowel as kuur vir bors- en keelinfeksies maak. Gebruik dit so Maak ʼn tee van ʼn takkie tiemie (0,5 g) op een koppie water. Gooi die pas gekookte…

Maak só 1 Sit die kassies aanmekaar. Begin deur twee draadspykers op die rand van albei 150 mm-sye van die twee sykantstukke in te kap sodat hulle net uitsteek. Wend houtgom aan die rande van die 150 mm-sykante aan en spyker dit aan die kante van die voor- en agterkantstukke vas. Gom en spyker ook die onderkant vas. 2 Heg die kassies aan die rugplanke vas met gom en vier van die 25 mm-skroewe per kassie. 3 Skuur die kassies en rugplanke af en verf hulle met die onderlaag. Sodra hulle droog is, wend twee lae emaljeverf aan en laat droog word tussen lae. 4 Sodra die verf droog is, skroef twee van die 16 mm-skroewe naby die bokant in elke rugplank in. Maak ʼn stuk draad om die skroewe…